مکتب حافظ، منوچهر مرتضوی

مکتب حافظ (مقدمه بر حافظ‌ شناسی) از مهم‌ترین و قدیمی‌ترین آثار پژوهشی در زمینه شناخت حافظ و شعر اوست. این کتاب که به قلم زنده‌یاد استاد منوچهر مرتضوی (۱۳۰۸-۱۳۸۹هـ. ش) از پژوهشگران برجسته زبان و ادب فارسی به رشته تحریر درآمد، بیش از سالها است که اثری کلاسیک و مهم در شناخت ابعاد گوناگون اندیشه و شعر و شخصیت حافظ است. توجه همگان به شعر حافظ و نفوذ غزل او در ذهن و زبان فارسی‌زبانان، پژوهشگران را نیز به توجه و مطالعه بیشتر در این زمینه سوق داده است و آثار پژوهشی و مطالعات بسیار در بررسی زبان و نگرش و هنر حافظ  و ابعاد زیباشناسانه غزل او انجام گرفته است. با وجود این، مکتب حافظ همچنان اثری است که اطلاعاتی جامع، مهم و اثرگذار در شناخت حافظ و فضای عارفانه و عاشقانه سخن او دارد.
این کتاب در چند باب که هر باب خود مشتمل بر چندین بخش و فصل است، تألیف شده است. در باب نخست، نویسنده به طرح نکاتی پرداخته که زمینه شناخت اندیشه و مشرب حافظ را فراهم می‌آورد؛ برای مثال از تصوف اسلامی و انواع نگرش‌های صوفیانه و بالاخره نگرش حافظ سخن به میان آمده است. در باب‌های دیگر کتاب، مفاهیم و اصطلاحاتی بررسی و تبیین شده است که در سنت شعر فارسی و ادب عرفانی وجود داشته است اما در سخن حافظ، این تعابیر و اصطلاحات، معنا و مفهومی ویژه و همسو با نگرش حافظ دارد؛ برای مثال جام جم، پیر، عشق و…
نویسنده در اثر خود کوشیده است هر آنچه را در شناخت نیکوتر نگرش عارفانه حافظ و فضای عرفانی شعر او مفید و لازم است، مطرح و بررسی کند و با توجه به توضیحات مبسوط و شواهد گوناگونی که از سنت عرفان و ادب فارسی در سخن خود آورده، در رسالت خویش موفق بوده است. مکتب حافظ علاوه بر آنکه پژوهشی دقیق و جامع در شناخت نگرش عرفانی حافظ است، به دلیل اشاره‌ها و شواهدی که در جای جای خود از دیگر کتب ادبی و مفاهیم عرفانی و نگرش‌های عارفانه دارد، مخاطب را از رهگذر شناخت غزل حافظ با دیگر آثار صوفیانه و شخصیت‌های اثرگذار این حوزه آشنا می‌سازد. مکتب حافظ که نخست در دهه چهل شمسی به همت انتشارات توس منتشر شد، اکنون بیش از چهل سال است که همچنان منتشر می‌شود و در اختیار علاقه مندان قرار میگیرد. نویسنده در سال‌های پایانی زندگی در محتوای کتاب تجدیدنظری اساسی کرد به نحوی که حجم کتاب به‌دوبرابر افزایش یافت. افزوده‌ها و اصلاحات وی به‌گونه‌ای نبود که مجموع آن‌ها در قالب جلد دوم به کتاب افزوده شود؛ لذا ویراست اخیر در دو جلد تنظیم و انتشار یافت. علاقه‌مندان شعر و اندیشه خواجه شیراز نباید مطالعه این اثر ارزشمند را، که در شمار کلاسیک‌ترین آثار درباب حافظ است، از دست دهند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • مدادتراش
    previous arrow
    next arrow
    Slider